Wybór i rozstaw łat oraz kontrłat to jeden z najważniejszych etapów przygotowania więźby dachowej. Choć może się wydawać, że to kwestia rutyny, w rzeczywistości parametry te są ściśle uzależnione od kilku kluczowych czynników.
Oto od czego konkretnie zależy ich liczba i rozmieszczenie:
1. Rodzaj pokrycia dachowego
To najważniejszy parametr. Każdy materiał narzuca inny system montażu:
- Dachówki ceramiczne i betonowe: Każdy model dachówki ma określony przez producenta tzw. rozstaw łat (łatowanie). Jest on zmienny i zależy od długości samej dachówki oraz jej zamków.
- Blachodachówka: Tutaj rozstaw jest zazwyczaj stały (najczęściej 350 mm lub 400 mm), co wynika z modułu przetłoczenia blachy.
- Blacha trapezowa: Rozstaw zależy od wysokości profilu blachy oraz przewidywanych obciążeń (śnieg, wiatr).
2. Kąt nachylenia połaci
Nachylenie dachu bezpośrednio wpływa na to, jak bardzo dachówki muszą na siebie nachodzić (tzw. zakład):
- Dachy o małym spadku: Wymagają większego zakładu (żeby woda nie podciekała pod spód), co oznacza, że łaty muszą być gęściej.
- Dachy strome: Pozwalają na maksymalny rozstaw łat dopuszczony przez producenta, ponieważ woda spływa z nich znacznie szybciej.
3. Geometria dachu i liczba krokwi
Liczba kontrłat (tych montowanych pionowo, wzdłuż krokwi) zależy bezpośrednio od:
- Liczby krokwi: Kontrłatę bije się na każdej krokwi. Jeśli dach jest skomplikowany (wiele lukarn, koszy, grzbietów), liczba i łączna długość kontrłat rośnie.
- Długości krokwi: Kontrłaty muszą biec przez całą długość od okapu do kalenicy.
4. Długość połaci (Długość krycia)
Aby obliczyć dokładną liczbę rzędów łat, dekarz musi zmierzyć odległość od pierwszej łaty przy okapie do ostatniej łaty przy kalenicy.
- Liczbę rzędów wylicza się, dzieląc tę odległość przez optymalny rozstaw dla danej dachówki.
- Ważne: Rzadko kiedy wychodzi liczba całkowita, dlatego dekarz musi delikatnie „rozciągnąć” lub „ściśnąć” rozstaw na całym dachu (w granicach tolerancji producenta), aby uniknąć docinania dachówek przy kalenicy.
Tabela podsumowująca różnice
| Element | Od czego zależy liczba/ilość? | Główna funkcja |
| Kontrłaty | Liczba krokwi i ich długość. | Stworzenie szczeliny wentylacyjnej i dystansu dla folii/membrany. |
| Łaty | Model dachówki, kąt nachylenia dachu, długość połaci. | Bezpośrednie podparcie dla pokrycia dachowego. |
Dlaczego to jest ważne?
Błędne wyliczenie rozstawu łat może skutkować:
- Problemami z montażem: Blachodachówka nie trafi w „falę”, co uniemożliwi poprawne przykręcenie wkrętów farmerskich.
- Nieszczelnością: Zbyt rzadkie łaty przy małym spadku to ryzyko przeciekania.
- Estetyką: Dachówki nie będą się schodzić idealnie przy kalenicy (szczycie dachu).
